در محيطى حتى محيط خانواده‌اش كه پر از فساد اخلاق يعنى غدر و خيانت بود پرورش يافته و اين طرز پرورش اخلاق او را صلب و سخت و از راستى منحرف ساخته بود و نيز بر اثر آواره‌گردى و سرگردانى كه در زندگى خود به آن معتاد شده ساختمان بدنى وى محكم و قوى بوده است . خصايص عقلى وى او را براى درك صنايع و ادبيات يونان قابل و مستعد كرده و به قدر كفايت از آنها بهره‌مند گشته بود . در عدم صداقت و قساوت قلب كمتر پادشاهى نظير او يافت ميشده ولى در جديت و فعاليت و نيز دخول در مشكلات و كفايت و قابليت باعث تعجب همه بوده است . شروع سلطنتش در سرزمينى مثل پنت شده كه دوردست و بىاهميت بوده است ، چه آن شامل نواحى جنوب درياى سياه بود كه از سينوپ « 1 » و طرابوزان تا حوالى باطوم حاليه وسعت داشته است ، ليكن چندى نگذشت كه داراى امپراطورى معظم و قوى مشتمل بر مينگرليا « 2 » و ايمرىتيا « 3 » در مشرق درياى سياه و سواحل شمالى آن گرديد . پيش‌آمد و اوضاع هم آنوقت با اين جوان فاتح مساعدت نمود ، چه شهرهاى يونان در آن زمان باندازه‌اى ضعيف و ناتوان شده بودند كه با اقوام غارتگرى كه آنها را تهديد نموده « 4 » و از هيچگونه تعدى و تحميلات نامشروع فروگذار نميكردند تاب مقاومت نداشتند و در نتيجهء اين اوضاع ناگوار از مهرداد استمداد نموده ورودش را براى خود مانند يك نجات دهنده گرامى شمردند . از اينجا كشورى بنام بوسپوروس « 5 » براى او تشكيل يافت كه نه تنها از حيث نقد و جنس نافع و سودبخش بود بلكه انواع فوائد و منافع ديگرى كه بتصور آيد از آنجا بدست ميامد . او فتوحات خود را تا اين‌جا خاتمه نداده ارمنستان كوچك را هم بقلمرو خويش افزود . با تيكران كه آنوقت بجاى پدر بر تخت ارمنستان نشسته بود طرح اتحاد و دوستى ريخته قراردادى بست و دخترش كلئوپاتر را نيز بنكاح او درآورد ، اگرچه جزئيات اين قرارداد بر ما معلوم نيست ، ليكن به ظاهر بايد

--> ( 1 ) - Sinope . ( 2 ) - Mingrelia . ( 3 ) - Imeritia . ( 4 ) - مومسن ( كتاب 4 فصل 8 ) كتيبه‌اى را در البيا ( Olbia ) واقع در نزديكى دهنه دنيپر ذكر مىكند كه در آن كتيبه شرحى از زمان معاصر راجع بمظالم و اذيت و آزار دائمى طايفهء سيت يا تورانيها ذكر شده است ( مؤلف ) . ( 5 ) - Bosporus .